Talasemi (HBB gene)

Çfarë është Talasemia?
Talasemia është një sëmundje gjenetike e trashëguar e gjakut që ndikon në prodhimin normal të hemoglobinës – proteina në qelizat e kuqe të gjakut që transporton oksigjenin në trup.

Forma më e zakonshme është Beta-Talasemia, e cila shkaktohet nga mutacione në gjenin HBB (Hemoglobin Beta gene). Ky gjen është përgjegjës për prodhimin e zinxhirit beta të hemoglobinës.

Si trashëgohet Talasemia?
Talasemia trashëgohet në mënyrë autosomale recesive, që do të thotë:

  • Një person duhet të trashëgojë dy kopje të dëmtuara të gjenit HBB për të qenë i prekur
  • Nëse ka vetëm një kopje të ndryshuar → është bartës (carrier) pa simptoma të rënda

Llojet e Talasemisë

  • Talasemia minor (bartës) – zakonisht pa simptoma ose me anemi të lehtë
  • Talasemia intermedia – simptoma mesatare
  • Talasemia major (Cooley anemia) – formë e rëndë që kërkon trajtim të vazhdueshëm

Simptomat kryesore
Simptomat ndryshojnë sipas formës së sëmundjes dhe mund të përfshijnë:

  • Anemi kronike
  • Lodhje dhe dobësi
  • Zbehje e lëkurës
  • Rritje e vonuar tek fëmijët
  • Zmadhim i shpretkës

Si kryhet testi gjenetik (HBB)?
Testi për Talasemi është një analizë e saktë molekulare që në laboratorin tonë kryhet vetëm me mostër gjaku:

  • Merret një mostër gjaku
  • Analizohet gjeni HBB për mutacione
  • Identifikohet nëse individi është i prekur ose bartës

Kush duhet ta bëjë këtë test?
Testimi rekomandohet për:

  • Persona me anemi të pashpjeguar
  • Çifte që planifikojnë shtatzëni
  • Persona me histori familjare të talasemisë
  • Partnerë të individëve bartës

 

 

FAQs

01

A duhet të bëj testin edhe nëse ndihem mirë?

 

Po, sepse mund të jeni bartës pa pasur simptoma dhe ta transmetoni tek fëmija.

02

A ndikon talasemia në jetën e përditshme?

 

Forma e lehtë zakonisht jo, ndërsa forma e rëndë kërkon trajtim të vazhdueshëm.

03

A është talasemia e njëjtë me mungesën e hekurit?

 

Jo. Janë gjendje të ndryshme, edhe pse të dyja shkaktojnë anemi.

04

A mund të kurohet talasemia?

 

Në shumicën e rasteve menaxhohet, ndërsa në disa raste të rralla mund të trajtohet me transplant të palcës së kockave.

05

A duhet të bëj analiza të tjera përveç testit gjenetik?

 

Mjeku mund të rekomandojë analiza shtesë si hemograma ose elektroforeza e hemoglobinës.

06

A është testi i përshtatshëm për fëmijë?

 

Po, mund të kryhet në çdo moshë.

07

A ndikon talasemia në shtatzëni?

 

Po, veçanërisht nëse të dy prindërit janë bartës – kërkohet këshillim gjenetik.

08

A mund të bëhet testi para martesës?

 
Po, është shumë i rekomanduar si pjesë e kontrollit para-martesor.
09

A është testi konfidencial?

 

Po, të gjitha rezultatet trajtohen me konfidencialitet të plotë.

10

Çfarë duhet të bëj pas marrjes së rezultatit?

 

Rekomandohet konsultë me mjekun ose specialistin e gjenetikës.

11

A mund të jetë rezultati i gabuar?

 

Testet gjenetike janë shumë të sakta, por interpretimi duhet bërë nga specialistë.

12

Nëse jam bartës, a kam nevojë për trajtim?

 

Zakonisht jo, por është e rëndësishme për planifikim familjar.

13

A mund të jetoj normalisht nëse kam talasemi?

 

Po, me ndjekje dhe trajtim të duhur, shumë pacientë jetojnë jetë aktive.

14

A trashëgohet gjithmonë tek fëmijët?

 

Jo gjithmonë – varet nga statusi gjenetik i të dy prindërve.

15

Sa shpesh duhet të bëhet testi?

 

Zakonisht bëhet një herë, pasi ADN-ja nuk ndryshon.